İkinci el araç alırken ya da satarken en kritik adım noter devri. Yanlış yapılan bir işlem hem maddi kayba hem hukuki soruna yol açabilir. Araç devrini, gerekli belgeleri ve dikkat edilmesi gerekenleri derledik.
İkinci el araç satışında noter işlemleri: Devir nasıl yapılır, nelere dikkat?
İkinci el araç pazarı oldukça hareketli; ama alım-satımın en kritik anı noterdeki devir işlemidir. Araç satışı, yasal olarak yalnızca noterde yapılan devirle geçerlilik kazanır; el sıkışıp anahtar vermek satışı tamamlamaz. Yanlış yapılan bir devir hem alıcı hem satıcı için ciddi sorunlar doğurabilir.
Araç satışı neden noterde yapılır?
Türkiye'de araç mülkiyetinin devri, yasal olarak noter huzurunda gerçekleşir. Noter satış sözleşmesi, aracın resmi olarak yeni sahibine geçtiğinin belgesidir ve aynı anda trafik tescili de güncellenir.
Bu resmi süreç olmadan yapılan 'sözlü' ya da 'senetli' satışlar geçersizdir; araç hâlâ satıcının üzerinde görünür. Bu da satıcının, sattığını sandığı araçtan doğan cezalardan ve vergilerden sorumlu tutulması gibi ciddi sorunlara yol açar. Bu yüzden noter devri şarttır.
Gerekli belgeler
- Alıcı ve satıcının kimlik belgeleri
- Aracın ruhsatı (tescil belgesi)
- Geçerli zorunlu trafik sigortası
- Araca ait borcu olmadığına dair belgeler (vergi/ceza ilişik kesme)
Bazı durumlarda araç muayenesinin geçerli olması. Noter, işlem sırasında gerekli sorgulamaları yapar; ama önceden hazırlıklı gitmek süreci hızlandırır.
Devir öncesi: Borç ve haciz sorgulaması
Alıcı için en kritik adım, aracın borç ve hukuki durumunu kontrol etmektir. Araç üzerinde ödenmemiş MTV, trafik cezası, haciz ya da rehin olup olmadığı mutlaka sorgulanmalıdır; çünkü bazı yükler araçla birlikte devrolabilir.
Noter, devir sırasında araç üzerindeki takyidatları (haciz, rehin) kontrol eder ve bunlar varsa devir yapılamaz. Yine de alıcının önceden e-Devlet ya da ilgili sistemlerden kontrol yapması, sürpriz yaşamamak için önemlidir.
Ekspertiz: Almadan önce şart
Noter işlemi hukuki güvenliği sağlar ama aracın fiziksel durumunu garanti etmez. Bu yüzden almadan önce, bağımsız bir ekspertiz (oto muayene) merkezinde aracı kontrol ettirmek çok önemlidir.
Ekspertiz; değişen-boyanan parçaları, kaza geçmişini, motor ve şasi durumunu ortaya koyar. Ayrıca aracın TRAMER (hasar) kaydını sorgulamak, geçmiş kazaları öğrenmek için değerlidir. 'Kilometrede oynama' gibi hilelere karşı da ekspertiz koruyucudur.
Dolandırıcılıktan korunma ve ödeme
Satış bedelini devir tamamlandıktan sonra ve güvenli yolla (banka havalesi gibi) ödeyin/alın.
Satış bedelini sözleşmede gerçek değeri üzerinden gösterin; düşük gösterme ileride sorun yaratır.
Satıcıysanız, devir sonrası aracın üzerinizden düştüğünü trafik kaydından teyit edin.
Kaparo/senet gibi işlemlerde dikkatli olun; acele ettiren satıcı/alıcıya şüpheyle yaklaşın. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel işlem ve ücretler için notere danışın. Ekonomi içerikleri için Antalya Haber sayfasını takip edebilirsiniz.
