Check-up, herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde sağlık durumunu değerlendirmek için planlanan bir kontroldür. Amaç, risk faktörlerini ve bazı hastalıkları erken dönemde saptamaya yardımcı olmaktır. Check-up kapsamı herkes için aynı değildir. Yapılacak testleri hekim; kişinin yaşına, cinsiyetine, aile öyküsüne ve risk faktörlerine göre belirler.
CHECK-UP NEDİR?
Check-up, belirti olmayan kişilerde risk faktörlerini ve bazı hastalıkları erken saptamaya yönelik planlı bir sağlık değerlendirmesidir. Yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi durumlar uzun süre belirti vermeyebilir. Bu nedenle düzenli değerlendirme, gerekli önlemlerin zamanında alınmasına katkı sağlayabilir.
Bununla birlikte check-up tüm hastalıkları önlemez. Her hastalığın erken yakalanacağını da garanti etmez. Araştırmalar, belirti olmayan yetişkinlerde rutin genel sağlık kontrollerinin toplam ölüm oranı üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Asıl fayda, kanıta dayalı ve kişiye özgü planlanan taramalardan elde edilir.
CHECK-UP'TA HANGİ TESTLER YAPILIR?
Check-up genellikle ayrıntılı bir tıbbi öykü ve fizik muayene ile başlar. Hekim; geçirilmiş hastalıkları, kullanılan ilaçları ve aile öyküsünü sorgular. Sigara, alkol, beslenme ve fiziksel aktivite gibi yaşam alışkanlıkları da değerlendirilir. Temel incelemeler şunları içerebilir:
- Tansiyon ölçümü
- Boy, kilo ve vücut kitle indeksi hesaplaması
- Kan şekeri ölçümü
- Kolesterol ve trigliserit düzeylerini gösteren lipid profili
- Tam kan sayımı
Hekim gerekli görürse böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, idrar tahlili veya görüntüleme yöntemleri gibi ek incelemeler isteyebilir.
Kanser taramaları, T.C. Sağlık Bakanlığı ulusal tarama programlarına göre planlanır:
- Meme kanseri: 40-69 yaş arası kadınlarda 2 yılda bir mamografi
- Serviks (rahim ağzı) kanseri: 30-65 yaş arası kadınlarda 5 yılda bir HPV testi ve smear
- Kolorektal kanser: 50-70 yaş arasında 2 yılda bir gaitada gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi
Aile öyküsü veya ek risk faktörü bulunan kişilerde, taramaların başlangıç yaşını ve sıklığını hekim farklı belirleyebilir.
CHECK-UP NE SIKLIKLA YAPILMALI?
Check-up sıklığı kişiden kişiye değişir. Yaş, mevcut hastalıklar, aile öyküsü ve önceki test sonuçları bu kararda belirleyicidir. Risk faktörü olmayan genç bir yetişkin için daha seyrek kontroller yeterli olabilir. Kronik hastalığı veya belirgin risk faktörü olan kişilerde ise daha sık takip gerekebilir. En uygun aralığı hekim belirler.
CHECK-UP ÖNCESİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Kan şekeri ve lipid profili gibi bazı kan testlerinden önce 8-12 saat açlık gerekebilir. Bu sürede genellikle yalnızca su içilmesine izin verilir. Düzenli kullanılan ilaçların test öncesinde alınıp alınmayacağı hekime danışılmalıdır. Önceki test sonuçlarını ve kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Check-up, risk faktörlerini ve bazı hastalıkları erken saptamaya yardımcı olabilecek, kişiye göre planlanan bir değerlendirmedir. Testlerin kapsamı ve sıklığı bireysel özelliklere göre belirlenmelidir. Size uygun check-up kapsamını belirlemek için Liv Hospital'da bir hekimle görüşebilir, check-up programları hakkında bilgi alabilirsiniz.
