Yeni bir işe başladınız; peki sigortanız gerçekten yapıldı mı? Sigortasız çalıştırılmak hem şimdiki haklarınızı hem geleceğinizi tehdit eder. İşe giriş bildirgenizi ve SGK girişinizi kontrol etmenin yollarını anlattık.
İşe giriş bildirgesi nedir, SGK girişim yapıldı mı nasıl kontrol edilir?
Yeni bir işe başlamak heyecan verici; ama bir noktayı asla atlamamak gerekir: Sigortanız (SGK girişiniz) gerçekten yapıldı mı? 'İşe giriş bildirgesi' denilen bu kayıt, sizin resmi olarak çalıştığınızın kanıtıdır. Yapılmaması hem şu anki haklarınızı hem de emekliliğinizi doğrudan tehdit eder.
İşe giriş bildirgesi nedir?
İşe giriş bildirgesi, işverenin bir çalışanı işe aldığında SGK'ye bildirmesi zorunlu olan resmi kayıttır. Yasaya göre bu bildirim, işe başlamadan önce (kural olarak en geç bir gün önce) yapılmalıdır.
Bu bildirge yapıldığında siz resmi olarak 'sigortalı' sayılırsınız; primleriniz yatmaya, iş kazası ve sağlık haklarınız işlemeye başlar. Bildirge yapılmadan çalıştırılmak, 'kayıt dışı (sigortasız) çalışmadır ve yasa dışıdır.
Sigortasız çalışmanın riskleri
Sigortasız çalıştırılmak, çalışan için ciddi kayıplar demektir: prim günleri birikmez (emeklilik gecikir), iş kazası durumunda güvence olmaz, işsizlik maaşı hakkı doğmaz ve sağlık haklarında sorun yaşanabilir.
'Elden maaş, sigortasız çalışma' teklifleri kısa vadede cazip görünse de uzun vadede çalışanın en temel haklarını kaybetmesine yol açar. Bu yüzden işe başlarken sigortanızın yapıldığından emin olmak, savsaklanmaması gereken bir konudur.
SGK girişi nasıl kontrol edilir?
Sigortanızın yapılıp yapılmadığını öğrenmek çok kolay: e-Devlet üzerinden 'SGK Tescil ve Hizmet Dökümü' ya da '4A Hizmet Bilgisi' sorgulamasıyla, aktif çalıştığınız işyerini ve giriş tarihinizi görebilirsiniz.
İşe başladıktan sonra birkaç gün içinde bu sorgulamayı yapmanız önerilir. Eğer işyeriniz kayıtlarda görünmüyorsa, sigortanız yapılmamış olabilir. Bu durumda önce işvereninizle konuşmak, sonuç alınmazsa haklarınızı aramak gerekir.
Stajyerler ve part-time çalışanlar
Sigorta yalnızca tam zamanlı çalışanlar için değildir. Stajyerlerin de belirli sigorta kolları kapsamında bildirilmesi gerekir; okul stajlarında bu bildirim okul/işyeri iş birliğiyle yapılır. Part-time (kısmi süreli) çalışanlar da çalıştıkları gün sayısı kadar sigortalı bildirilmelidir.
Kısmi çalışmada 'nasılsa az çalışıyorum' diye sigortasız çalışmak, yine hak kaybıdır. Çalışma şekliniz ne olursa olsun, sigortalılığınızı kontrol etmek hakkınızdır.
Sigortam yapılmamışsa ne yapmalı?
Sigortanızın yapılmadığını tespit ederseniz, öncelikle işvereninizle görüşün; iyi niyetli bir gecikme olabilir. Sonuç alamazsanız, SGK'ye ya da ALO 170 hattına başvurarak durumu bildirebilir ve şikâyet edebilirsiniz.
Sigortasız çalıştırıldığınızı kanıtlamak için çalıştığınıza dair deliller (mesajlar, tanıklar, belgeler) toplamak faydalıdır. Haklarınızı aramak için hizmet tespit davası gibi yollar da vardır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki süreçler için bir uzmana danışın. Güncel içerikler için Antalya Haber sayfasını takip edebilirsiniz.
