Bacakta beliren mor, kabarık damarlar çoğu zaman sadece bir görüntü sorunu sanılıyor. Oysa varis, ilerlediğinde ağrı, şişlik ve dolaşım sorunlarına yol açabiliyor.
Bacaktaki mor damarlar sadece görüntü sorunu değil
Bacaklarda beliren mor, kıvrımlı ve kabarık damarlar, çoğu kişi için yalnızca bir estetik kaygı olarak görülür. Oysa varis, sadece bir görüntü meselesi değildir; altta yatan bir dolaşım sorununun işaretidir ve ilerlediğinde ağrı, şişlik ve daha ciddi rahatsızlıklara yol açabilir. Bu yüzden hafife alınmamalıdır.
Varis neden oluşur?
Bacaklardaki toplardamarlar, kanı yerçekimine karşı yukarı, kalbe doğru taşır. Bu damarların içindeki küçük kapakçıklar, kanın geri kaçmasını önler. Bu kapakçıklar zayıfladığında ya da bozulduğunda, kan damarlarda birikir ve damarlar genişleyip belirginleşir. İşte varis budur.
Yani varis, aslında damar kapakçıklarının yetersiz çalışmasının görünür halidir. Kanın birikmesi, zamanla damarları daha da genişletir ve şikâyetleri artırır. Bu süreç yavaş ilerlediği için, çoğu kişi başlangıçta fark etmez.
Kimlerde daha sık görülür?
Varis oluşumunu artıran faktörler bellidir: uzun süre ayakta ya da hareketsiz durmak (öğretmenlik, satış gibi meslekler), genetik yatkınlık, fazla kilo, hamilelik ve yaşın ilerlemesi.
Ailesinde varis olan kişilerde risk daha yüksektir. Ayrıca gün boyu masa başında hareketsiz oturmak da ayakta durmak kadar risk oluşturabilir. Yani hem sürekli ayakta hem de sürekli oturarak çalışanlar risk grubundadır. Hareketsizlik, ortak paydadır.
Varisi önleyen alışkanlıklar
Varisi önlemenin ve ilerlemesini yavaşlatmanın temeli dolaşımı canlı tutmaktır. Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, düzenli ara verip yürümek ve bacak hareketleri yapmak çok etkilidir.
Ayrıca düzenli egzersiz (özellikle yürüyüş ve yüzme), ideal kiloyu korumak, uzun süre ayakta duranların ara sıra bacaklarını yükseltmesi ve çok sıkı giysilerden kaçınmak yardımcı olur. Otururken bacak bacak üstüne atmamak da önerilir. Bu basit alışkanlıklar, riski belirgin biçimde azaltır.
Belirtiler ilerleyebilir
Varis yalnızca görüntüyle sınırlı kalmayabilir. İlerleyen durumlarda bacaklarda ağırlık hissi, ağrı, şişlik, kramp ve yanma görülebilir. Bu şikâyetler genellikle gün sonunda ve uzun süre ayakta kalındığında artar.
İleri aşamalarda ciltte renk değişiklikleri ve daha ciddi sorunlar gelişebilir. Bu yüzden varis, 'nasılsa sadece görüntü' diye ihmal edilmemelidir. Erken dönemde alınan önlemler hem şikâyetleri azaltır hem de ilerlemeyi yavaşlatır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Şu durumlarda bir uzmana (damar cerrahisi) başvurmak gerekir: varise ağrı, şişlik ve kramp eşlik ediyorsa; damarlar hızla belirginleşiyorsa; ciltte renk değişikliği, kaşıntı ya da yara oluşuyorsa; ya da varis üzerinde ani şişlik ve sertlik varsa.
Uzman, durumun ciddiyetini değerlendirir ve uygun yaklaşımı belirler. Erken değerlendirme, basit önlemlerle yönetilebilecek bir dönemde müdahale şansı verir. Bu yazı genel bir bilgilendirmedir ve tıbbi tavsiye yerine geçmez; şikâyetleriniz için bir hekime danışın. Sağlık gündemini Antalya Haber üzerinden takip edebilirsiniz.