Ev alırken çoğu kişi konumu, fiyatı ve iç düzeni değerlendiriyor; ama binanın ve zeminin dayanıklılığı çoğu zaman göz ardı ediliyor. Oysa en sağlam görünen bina bile zayıf bir zeminde risklidir. Ev alırken bakılması gerekenler neler? İşte detaylar…
Ev alırken sadece binaya değil zemine de bakın
Ev alırken çoğu kişinin öncelikleri bellidir: konum, fiyat, oda sayısı, manzara. Ancak deprem gerçeğiyle yaşayan bir ülkede, en az bunlar kadar önemli bir konu çoğu zaman göz ardı edilir: binanın ve zeminin dayanıklılığı. Çünkü en güzel, en iyi konumdaki ev bile, güvenli değilse gerçek bir değer taşımaz. Bu yüzden ev alırken 'göze güzel gelen' kadar 'sağlam olan' da sorgulanmalıdır.
Zemin neden bu kadar önemli?
Bir binanın dayanıklılığı, yalnızca yapısıyla değil, üzerine oturduğu zeminle de ilgilidir. Sağlam bir bina bile, zayıf ve gevşek bir zeminde deprem sırasında beklenenden fazla etkilenebilir.
Zemin özellikleri; deprem dalgalarının nasıl davranacağını, sıvılaşma riskini ve binanın oturma davranışını etkiler. Bu yüzden bir bölgedeki zemin yapısı, o bölgedeki binaların güvenliği açısından belirleyicidir. Ev alırken bölgenin zemin durumu hakkında bilgi edinmek, gözden kaçırılmaması gereken bir adımdır.
Bina yaşı ve yönetmelik
Binanın ne zaman yapıldığı, dayanıklılık açısından önemli bir ipucudur. Deprem yönetmelikleri zaman içinde güncellenmiş ve daha katı hale gelmiştir. Bu yüzden hangi dönemde ve hangi yönetmeliğe göre yapıldığı fark yaratır.
Ancak yaş tek başına yeterli değildir; yapım kalitesi ve malzeme de belirleyicidir. Yeni ama kötü yapılmış bir bina, eski ama sağlam yapılmış bir binadan riskli olabilir. Bu yüzden yaşın yanında yapının niteliği de değerlendirilmelidir.
Gözle görülebilecek uyarı işaretleri
Uzman olmadan da fark edilebilecek bazı işaretler vardır: binada belirgin çatlaklar, özellikle çapraz ve derin çatlaklar; kolonlarda görülen hasar ya da müdahale izleri; nem ve su sorunları; belirgin eğiklik ya da oturma.
Ayrıca binanın kolonlarının kesilip kesilmediği (dükkan ve depo yapmak için), bodrum ve zemin katta ıslaklık olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Bu işaretler kesin sonuç vermez ama uyarı niteliğindedir ve daha detaylı inceleme gerektirir.
Sorulması gereken sorular
Ev alırken satıcıya ve yönetime sorulması gerekenler: Binanın yapı kullanma izni (iskan) var mı? Deprem/dayanıklılık raporu ya da güçlendirme yapılmış mı? Bina kaç yılında yapıldı? Projesine uygun mu, sonradan tadilat yapılmış mı?
Bu soruların cevapları, binanın güvenliği hakkında önemli fikir verir. Cevap vermekten kaçınılıyorsa, bu başlı başına bir uyarıdır. Şeffaf bir satıcı, bu bilgileri paylaşmaktan çekinmez.
Uzman değerlendirmesi en güvenlisi
Gözle yapılan kontroller fikir verse de, bir binanın gerçek dayanıklılığını ancak uzmanlar (inşaat mühendisi) değerlendirebilir. Ciddi bir yatırım yapmadan önce, binanın bir uzman tarafından incelenmesini talep etmek en güvenli yoldur.
Ayrıca DASK (zorunlu deprem sigortası) yaptırmak ve bölgenin zemin durumu hakkında ilgili belediyeden bilgi almak da önemlidir. Bir evin en büyük değeri, içinde güvenle yaşanabilmesidir. Bu yazı genel bir bilgilendirmedir; teknik değerlendirme için mutlaka bir uzmana ve resmi kurumlara başvurun. Güncel gelişmeleri Antalya Haber üzerinden takip edebilirsiniz.