Antalya'nın Toros köylerinde nesiller boyu aktarılan geleneksel müzik geleneği bugün ciddi bir yok olma riskiyle karşı karşıya. Kaval, kabak kemane ve davul ustalarının son temsilcilerini ve bu kültürü yaşatmaya çalışanları ziyaret ettik.
Antalya'da neredeyse unutulan müzik aletleri: Kaval, kabak kemane ve davul
Antalya denince müzik alanında akla çoğu zaman Aspendos'un opera sahnesi gelir. Oysa kentin kültürel hafızasında çok daha eski, çok daha kırılgan bir müzik mirası saklı: Toros'un geleneksel çalgıları. Bu çalgılar bugün usta çalıcıların azalmasıyla yok olma tehlikesiyle burun buruna.
Kaval: Çobanın nefesiyle yaşayan müzik
Anadolu'nun en eski çalgılarından kaval, Antalya'nın yüksek köylerinde çobanlıkla birlikte yaşadı. Dikişsiz, tek parça kamıştan yapılan bu nefesli çalgı, on binlerce yıllık bir kültürün taşıyıcısı.
Bugün Akseki, Gündoğmuş ve İbradı ilçelerinde hâlâ kaval çalan ustalar mevcut; ancak genç kuşak bu geleneği sürdürmüyor. Türkiye'de kaval kültürü UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında değerlendirme çalışmaları yürütülüyor.
Kabak kemane: Akdeniz'in yaralı sesi
Kabak kemane, su kabağından yapılan gövdesiyle çok özgün bir Akdeniz çalgısı. Antalya'nın batı bölgelerinde özellikle Elmalı, Korkuteli ve Burdur sınırı boyunca varlığını sürdürüyor.
Teli yaylı çalınan bu enstrümanın sesi, içinizi sızlatan ağıt havalarıyla özdeşleşmiş durumda. Kültür Bakanlığı'nın alan araştırmaları, bu alandaki ustalardan yalnızca birkaç düzine kişinin kaldığını ortaya koyuyor.
Davul-zurna: Düğünlerde yaşayan gelenek
Antalya'da davul ve zurna geleneği, düğün törenlerinde hâlâ canlılığını koruyan nadir örneklerden. Özellikle Toros köylerindeki düğünlerde davulcu-zurnacı ikilisi, gece boyunca müzik sürdürüyor.
Bu geleneğin şehirleşmeye ve düğün salonlarına ayak uydurmak zorunda kalması, icra biçimini dönüştürüyor. Sahne altı müziğinden DJ setine geçiş trendi, davul-zurnanın repertuvarını ve sayısını azaltıyor.
Geleneği yaşatmaya çalışanlar
Antalya Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki halk müziği topluluğu ve Akdeniz Üniversitesi Türk Müziği Bölümü, bu çalgıların öğretilmesi ve korunması konusunda ciddi çabalar gösteriyor. Yöresel çalgı workshopları ve kayıt projeleri aracılığıyla dijital arşivleme çalışmaları da başlatıldı.
Siz de dinleyebilirsiniz
Antalya'da geleneksel Türk müziğini canlı dinlemek için Kültür Sanat etkinlik takvimini takip edin. Aspendos Festival programı dışında, özellikle Ekim Altın Portakal döneminde düzenlenen yan etkinlikler, bu nadir sanatçılarla buluşma fırsatı sunuyor.